«Berre ein misforståing»
Dei sa at det berre var ei misforståing—
eit ord på feil stad,
ein tone som vart tolka feil,
ei dør som på merkeleg vis
lukka seg akkurat
då handa di søkte etter dørhandtaket.
Dei sa at spøken var uskuldig,
at tvilen var rimeleg,
at stillheita ikkje var personleg,
at mønsteret som gjentok seg
berre var eit samantreff
som la seg lag på lag
alltid mot dei same menneska.
Dei kalla det ei misforståing
då dei tok alderen din
for slutten din,
ungdommen din
for uvitenheit,
erfaringa di
for noko som gjorde deg vanskeleg.
Dei kalla det ei misforståing
då dei målte verdien din
gjennom hudfargen din,
namnet ditt,
aksenten din,
historia dei nekta å lære
men likevel meinte dei hadde rett
til å dømme.
Dei kalla det ei misforståing
då tryggleiken i stemma di
vart til arroganse,
men i deira stemmer
vart han til leiarskap.
Når ambisjon vart til aggresjon.
Når grenser vart til fiendskap.
Når ei stemme vart “for mykje”
berre fordi nokon andre
var vane med
å høyre henne mindre.
Dei kalla det ei misforståing
fordi sanninga hadde skarpare namn:
fordommar.
Makt.
Kontroll.
Eit system som fungerer best
når ingen innrømmer
at det fungerer.
Og så kom det eldste trikset:
“Kva gjorde du
for å få dei til å reagere slik?”
Kva hadde du på deg?
Korleis snakka du?
Kvifor gjekk du ikkje?
Kvifor kjempa du ikkje imot?
Kvifor forklarte du deg ikkje
tydelegare
til den som allereie hadde bestemt seg
for å ikkje forstå?
Ansvaret vart levert tilbake
som ein pakke merka:
Varsam.
Inneheld skulda.
Dei såra må bevise såret.
Dei oversette må bevise
at dei vart oversette.
Dei undervurderte må bevise storleiken sin
før dei får lov
til å bli trudde.
Men eit mønster er ikkje ei misforståing
berre fordi det blir gjenteke stille.
Ei låst dør
er ikkje eit uhell
når nøkkelen berre verkar
for nokre hender.
Ein skugge beviser ikkje
at personen som står i han
har slutta å lyse.
Og verda endrar seg
når vi sluttar å spørje
kvifor personen vart såra
og byrjar å spørje
kven som bygde det
som held fram med å såre.
